Historical Theology Explained: Ang Progress ng Trinitarian Doctrine Mula kay Justin Martyr Hanggang kay Origen!

Ang paksa natin ngayon ay tungkol sa teolohikal na kasaysayan ng ating pananampalataya. Validated ang confusion ng iba dito dahil, sa unang tingin, nakakalito nga naman kung paano dalawang magkaibang pananaw ay parehong tinatanggap sa kasaysayan ng Simbahan bilang "orthodox" o tama sa kanilang panahon.

Para masagot natin ito nang malinaw at pastoral, i-breakdown natin point-by-point ang mga arguments na ito.

Q1: Pareho ba ang turo nina Justin Martyr at Origen tungkol sa Logos (John 1:1)?

Answer: Hindi po sila pareho. Magkaiba ang kanilang theological framework kung paano nila ipinaliwanag ang Logos o ang Salita.

• Justin Martyr (Two-Stage Logos): Naniniwala siya na may panahon na ang Logos ay nasa isip lang ng Diyos (Logos Endiathetos). Tapos, nang lilikha na ang Diyos, ang Logos ay iniluwal o binigkas (Logos Prophorikos). Ang danger dito, nagmumukhang may "beginning" ang pagkaka-hiwalay ng Anak sa Ama, at binanggit pa niya na ang Logos ay "second in rank."
  
  
• Origen (Eternal Generation): Nakita ni Origen ang theological problem kay Justin. Kung ang Diyos ay walang hanggang "Ama" (Eternal Father), dapat mayroon Siyang walang hanggang "Anak" (Eternal Son). Kaya tinuro niya ang One Stage Only: ang Anak ay walang hanggang ipinapanganak (eternally begotten) ng Ama, hindi sa loob ng panahon, kundi "timeless relation."

Magkaiba ang explanation nila, pero pareho nilang sinubukang ipagtanggol na si Jesus ay hindi lang basta tao o nilikhang anghel, kundi Siya ang banal na Salita ng Diyos.

Q2: Bakit sinasabing parehong "Orthodox teaching" 'yan sa kani-kanilang panahon kung magkaiba sila?

Answer: Ang salitang "Orthodox" (right belief) sa Early Church history ay hindi nangangahulugang perfect theology immediately. Ito ay isang proseso ng pagbuo ng mga tamang salita (vocabulary) para ipaliwanag ang misteryo ng Diyos.

• Pre-Nicene Era (Bago ang 325 AD): Sina Justin at Origen ay nabuhay bago pa nagkaroon ng official Council of Nicaea. Sa panahon nila, wala pang standard theological terms (tulad ng Trinity o Homoousios). Sila ang mga "pioneers.

• Progressive Articulation: Tinatanggap silang orthodox sa context ng panahon nila dahil sila ang naglatag ng pundasyon laban sa mga totoong heretics (mga nagsasabing tao lang si Jesus, o kaya naman ay magkaibang Diyos ang nasa Old at New Testament). Sila ay orthodox in intention and direction, kahit na yung mga salitang ginamit nila minsan ay sablay sa standard natin ngayon.
  
  

Q3: Ok lang ba na may "hint" o pahiwatig lang ng Trinitarianism?

Answer: Hindi lang ito basta "hints," kundi ito ang mga naging building blocks o hagdanan patungo sa final na Trinitarian doctrine ng Simbahan.

Makikita natin kung paano ginamit ng Diyos ang bawat henerasyon para mas linawin ang doktrina:

1. Step 1 (Justin Martyr): Pinatunayan niya sa mga Greek philosophers na si Jesus ang Divine Reason (Logos) na kasama na ng Diyos noon pa. (Kahit na medyo palpak yung "second in rank" at "two stages" language niya).
   
   
2. Step 2 (Origen): Inayos niya ang pagkakamali ni Justin. Sinabi ni Origen, "Hindi puwede yung two-stages, kasi magmumukhang may point in time na walang Anak." Kaya itinuro niya ang Eternal Generation.
   
   
3. Step 3 (Council of Nicaea): Kinuha ng Simbahan ang tamang turo ni Origen (Eternal Generation) at itinapon ang mga maling turo (tulad ng subordinationism o pagiging mas mababa ng Anak kaysa sa Ama).

Conclusion:

Kapatid, ang makikita natin dito ay hindi contradiction na nakakasira ng pananampalataya, kundi ang kagandahan ng Historical Theology. Ang mga Church Fathers ay hindi mga perfect inspired writers tulad ng mga Apostles. Sila ay mga tapat na pastor at apologist na sinubukang ipaliwanag ang infinite God gamit ang limited human language.

Hindi tinatanggap ng Simbahan ang bawat letrang sinabi nina Justin at Origen. Sila ay itinuturing na orthodox sa kanilang pangkalahatang pagtatanggol na si Kristo ay Diyos, pero ang Simbahan din mismo kalaunan ang nagtama sa kanilang mga theological imperfections. Ito ay nagpapaalala sa atin na ang Salita ng Diyos (John 1:1) ay perpekto, ngunit ang pag-unawa ng tao ay patuloy na lumalago sa tulong ng Banal na Espiritu.