“Paano natin nalaman na sina Mateo, Marcos, Lucas, at Juan ang sumulat ng Gospels?"

May isang matindi at thought‑provoking na tanong mula sa ating loyal na tagasubaybay sa Apologetics Bible Study Q&A. Napakaganda at napakatalim ng kanyang obserbasyon. Hindi tulad ng mga sulat ni Apostol Pablo na may "To:" at "From:" sa mismong bungad, ang apat na Ebanghelyo (Gospels) at ang aklat ng Mga Gawa (Acts) ay technically "anonymous" o walang pangalan ng sumulat sa mismong loob ng orihinal na teksto.

Paano natin nalaman kung sino ang mga sumulat? Dalawa ang pangunahing naging basehan ng kasaysayan: External Evidence (ang matibay na patotoo ng sinaunang Iglesya) at Internal Evidence (mga pahiwatig at detalye sa loob mismo ng mga aklat).

Narito po ang breakdown kung paano natukoy ang bawat manunulat:

Ang Patotoo ng Sinaunang Iglesya (Early Church Tradition)

Sa pagitan ng 100 AD at 150 AD, nang magsimulang pagsama-samahin ang mga Ebanghelyo bilang iisang koleksyon, kailangan itong lagyan ng mga titulo ng mga sinaunang Kristiyano upang hindi sila maguluhan. Dito nagsimulang ilagay ang mga pamagat na Kata Maththaion ("According to Matthew"), Kata Markon, at iba pa.

Ang mga "Early Church Fathers" o mga naging lider ng iglesya pagkatapos ng mga apostol (gaya nina Papias, Irenaeus, Tertullian, at Clement) ay nagkakaisa sa pagtukoy kung sino ang mga sumulat nito. Walang ibang pangalan na pinagtalunan o naging kandidato ang sinaunang iglesya para sa mga aklat na ito.

Ang Mga Pahiwatig sa Loob ng mga Aklat (Internal Evidence)

Mateo (Matthew)

• Background: Si Mateo (o Levi) ay dating maniningil ng buwis (tax collector).

• Pahiwatig: Dahil sa kanyang propesyon, kapansin-pansin sa kanyang Ebanghelyo ang pagiging detalyado pagdating sa usaping pananalapi at paggamit ng mga eksaktong termino para sa pera kumpara sa ibang Ebanghelyo. Dahil isinulat niya ito lalo na para sa mga Judio upang patunayan na si Jesus ang Mesiyas, naglalaman ito ng pinakamaraming quotes mula sa Lumang Tipan. Sinabi ng early church historian na si Papias (c. 125 AD) na inipon ni Mateo ang mga turo ni Jesus sa wikang Hebreo/Aramaic bago ito kumalat sa Greek.

Marcos (Mark)

• Background: Si Mark ay hindi kabilang sa orihinal na labindalawang apostol, pero naging kasama siya nina Pablo at Pedro sa ministeryo.

• Pahiwatig: Ayon muli kay Papias at sa iba pang sinaunang lider, si Mark ang naging "interpreter" o tagasulat ni Apostol Pedro. Ang Ebanghelyo ni Marcos ay itinuturing na nakabatay mismo sa mga pangaral at personal na nasaksihan ni Pedro. Mapapansin na ang Ebanghelyo ni Marcos ay napaka-aksyon (mabilis ang mga pangyayari), na bumabagay sa personalidad ni Pedro.

Lucas at Mga Gawa (Luke and Acts)

• Background: Si Lucas ay isang Hentil (Gentile) at isang doktor na naging kasama ni Apostol Pablo sa paglalakbay.

• Pahiwatig: Alam natin na iisang tao ang sumulat ng Ebanghelyo ni Lucas at ng Mga Gawa dahil pareho itong naka-address (dedication) sa iisang tao, ang nagngangalang Teofilo (Lucas 1:3 at Mga Gawa 1:1). Ang Mga Gawa ay itinuturing na "Volume 2" ng Ebanghelyo ni Lucas.

• Ang mga "We" Passages: Sa aklat ng Mga Gawa, mapapansin sa ilang kabanata (gaya ng Gawa 16, 20, 21, at 27) na biglang nag-iba ang pananaw ng manunulat at gumamit ng salitang "kami" o "we" ("We sought to go into Macedonia…"). Ibig sabihin, sumama ang manunulat kay Pablo sa puntong iyon ng paglalakbay. Ayon sa kasaysayan at sa mga sulat ni Pablo (gaya ng Colosas 4:14 na tinawag siyang "minamahal na manggagamot"), si Lucas ang kasamang ito. Makikita rin ang paggamit niya ng mas advanced na Greek at mga medikal na termino sa kanyang mga kuwento.

Juan (John)

• Background: Isa sa mga pinakamalapit na apostol ni Jesus (ang "inner circle" na binubuo nina Pedro, Santiago, at Juan).

• Pahiwatig: Sa halip na pangalanan ang sarili, tinukoy ng manunulat ang kanyang sarili sa dulo ng aklat bilang "ang alagad na inibig ni Jesus" (Juan 21:20-24).

• Process of Elimination: Sa mga pinakamalapit kay Jesus, si Santiago ay maagang namatay bilang martir (Mga Gawa 12), at si Pedro ay kausap ng mismong alagad na ito sa huling kabanata ng Juan. Dahil dito, si Apostol Juan na lamang ang natitira. Kinumpirma rin ito ni Irenaeus (isang lider ng iglesya noong ika-2 na siglo), na naging estudyante ni Polycarp, na siya namang naging direktang estudyante ni Apostol Juan.

Kaya kahit hindi nila direktang sinabi ang kanilang mga pangalan, ang kumbinasyon ng walang-dudang pagkilala ng mga unang Kristiyano at ang mga taglay na ebidensya sa mismong mga pahina ng aklat ang nagbibigay sa atin ng katiyakan kung sino ang mga awtor na ito.

Join the Conversation! 

Looking for a place to ask tough questions, share insights, and learn more about apologetics and the Bible?

Come be part of the Apologetics Bible Study Q&A Forum on Facebook!

✅ Like the group to stay updated

✅ Share it with friends who love digging deeper into faith

✅ Jump in the comments and have real conversations with fellow members

This is your space to explore, discuss, and ask more questions in a relaxed, open environment. Everyone’s welcome to join the dialogue!

🔗 Apologetics Bible Study Q&A Forum