"Melito of Sardis at ang Early Canon ng Old Testament Walang Apocrypha"

Sa pag-aaral ng kasaysayan ng ating Bibliya, napakahalaga ni Melito of Sardis (c. A.D. 160-180). Siya ay nagsilbing tulay sa pagitan ng panahon ng mga Apostol at ng mga sumunod na Church Fathers. Sa ating pag-aaral ng Apologetics, ang listahan ni Melito ang isa sa pinakamalakas na ebidensya na ang Protestant Canon (ang 39 na libro ng Old Testament) ay hindi "imbento" lang noong Reformation, kundi may ugat sa pinakaunang komunidad ng mga Kristiyano.

The Testimony of Melito of Sardis

Ayon sa Ecclesiastical History (Book 4, Chapter 26) ni Eusebius of Caesarea, sinulat ni Melito ng Sardis ang kanyang listahan bilang sagot sa hiling ni Onesimus para sa isang 'accurate statement' ng mga aklat ng Old Testament:

"Melito to his brother Onesimus, greeting! Since you have often, in your zeal for the Word, expressed a wish to have extracts made from the Law and the Prophets concerning the Saviour, and concerning our entire Faith, and have also desired to have an accurate statement of the ancient books, as regards their number and their order, I have endeavored to perform this, knowing your zeal for the faith and your desire to learn concerning the Word... Accordingly, when I went East and came to the place where these things were preached and done, I learned accurately the books of the Old Testament..."

Pagkatapos ng introduksyong ito, inilista ni Melito ang mga sumusunod:

• The Law (5): Genesis, Exodus, Numbers, Leviticus, Deuteronomy.
  
  
• Historical/Wisdom/Poetic: Joshua, Judges, Ruth, 4 books of Kingdoms (1 & 2 Samuel, 1 & 2 Kings), 2 books of Chronicles, Psalms of David, Proverbs (or Wisdom), Ecclesiastes, Song of Songs, Job.
  
  
• The Prophets: Isaiah, Jeremiah, The Twelve (Minor Prophets in one book), Daniel, Ezekiel, Ezra. (Note: Ang listahang ito ay halos eksaktong tumutugma sa Protestant canon.) Mapapansin sa listahan ni Melito na sinunod niya ang pagkakasunod-sunod ng mga libro na katulad ng sa ating mga Bibliya ngayon, bagaman wala ang Esther at Nehemiah (na posibleng isinama na sa Ezra).

Q: Sino si Melito at bakit siya mahalaga sa usapin ng Canon?

A: Si Melito ang obispo ng Sardis (sa modern-day Turkey). Siya ay kilalang "writing bishop" at isa sa mga pinakamaiimpluwensiyang lider sa Asia Minor. Ang kanyang listahan ang itinuturing na pinakaunang listahan ng Old Testament na isinulat ng isang Kristiyano. Naitala ito ni Eusebius ng Caesarea sa kanyang librong Ecclesiastical History (Book IV, Chapter 26).

"I have accordingly gone to the East, and have obtained accurate information, and have set down the books of the Old Testament, and their order, as follows: The five books of Moses—Genesis, Exodus, Leviticus, Numbers, Deuteronomy; Joshua, Judges, Ruth; four books of Kings; two of Chronicles; the Psalms of David; the Proverbs of Solomon, also called Wisdom; Ecclesiastes; Song of Songs; Job; the Prophets—Isaiah, Jeremiah, the Twelve in one book, Daniel, Ezekiel, Ezra. From these I have made selections, dividing them into six books.” (Eusebius, Ecclesiastical History IV.26.13–14)

Ang listahan ni Melito ang earliest surviving record kung saan sinubukan ng isang Kristiyano na i-define ang Old Testament canon. Wala rito ang Esther (though debated ito) at ang mga deuterocanonical books na na-add later sa Septuagint. Ang work niya ang naging foundation ng mga later discussions sa canon, at malaki ang naging impact nito kay Origen at sa iba pang early church fathers.

Q: Bakit sinasabing ang listahan ni Melito ay "Protestant" ang dating?

A: Dahil wala sa kanyang listahan ang mga Deuterocanonical books o ang tinatawag na Apocrypha (gaya ng Tobit, Judith, Wisdom of Solomon, Maccabees, atbp.). Ang listahan niya ay eksaktong tumutugma sa Hebrew Canon (ang Tanakh) na ginagamit natin ngayon.

Q: Bakit kinailangan pa niyang maglakbay sa "East(Jerusalem/Syria)" para makuha ang listahan?

A: Dito tayo dapat maging maingat. Sinabi ni Melito: "Accordingly, when I went East and came to the place where these things were preached and done, I learned accurately the books of the Old Testament accurately." (Eusebius, HE 4.26).

Hindi siya nagpunta sa mga lokal na Jewish community sa Sardis dahil ang hinahanap niya ay ang Christian Canon, ang mga librong kinikilala ng mga apostol at ng unang iglesya sa lupain kung saan naganap ang ministeryo ni Kristo. Gusto niyang matiyak na ang hawak niyang listahan ay ang "orihinal" at hindi kontaminado ng mga tradisyon ng diaspora na maaaring gumagamit na ng Greek Septuagint na may kasamang dagdag na libro.

Scholar's Note: Ayon kay Lee Martin McDonald sa kanyang librong The Biblical Canon: Its Origin, Transmission, and Authority (p. 164), ang listahan ni Melito ay nagpapatunay na sa unang bahagi ng 2nd century, ang mga Kristiyano ay hindi pa nagkakasundo sa isang "universal list," pero malinaw na ang sentro ng kanilang Old Testament ay ang Hebrew Bible.

Koneksyon kay Apostle John at Polycarp

Si Melito ay taga-Asia Minor, ang rehiyong pinaglingkuran ni Apostle John. Si Polycarp naman ay alagad ni John at naging Obispo ng Smyrna (katabing lungsod ng Sardis). Si Irenaeus ay alagad ni Polycarp.

Dahil sa geography, si Melito ay nasa ilalim ng Johannine tradition. Ang theology ni Melito tungkol kay Kristo bilang "God and perfect man" (sa kanyang homily On the Passover) ay salamin ng prologue ng Gospel of John. Kung si Polycarp ang nagpasa ng apostolic tradition kay Irenaeus, malamang na ang pagkilala sa Banal na Kasulatan ay nanggaling din sa parehong linya ang pagtanggap sa Hebrew Canon bilang salita ng Diyos.

Timeline of Early Canon Formation

• Ministeryo ni Apostle John sa Ephesus post-AD 70 period
  Ang pagtatatag ng pundasyon ng doktrina at kasulatan sa Asia Minor.Polycarp at ang Apostolic Lineage c. A.D. 155. Si Polycarp, alagad ni John, ay martir sa Smyrna. Ang kanyang mga sulat ay puno ng Old Testament quotes.
  
  
• Paglalakbay ni Melito sa East c. A.D. 170
  Kinumpirma ni Melito ang listahan ng Old Testament sa Jerusalem/Syria para sa kanyang kaibigang si Onesimus.

• Eusebius at ang Church History c. A.D. 325
  Itinala ni Eusebius ang listahan ni Melito, na naging mahalagang basehan para sa mga susunod na historyador.
  
  

Real Talk Reflection: New Covenant Theology Perspective

Ang pagsisikap ni Melito na linisin ang listahan ng mga libro ay nagpapakita ng kanyang pag-unawa sa Law and Gospel. Sa kanyang akdang Eklogai, sinabi niyang ang Old Testament ay ang "mold" (hulmahan) at ang New Testament ay ang "Truth" (katotohanan).

Bilang mga naniniwala sa New Covenant Theology, ang listahan ni Melito ay mahalaga dahil hindi niya binabawasan ang halaga ng Old Testament, pero kinikilala niya na ang buong kaganapan nito ay si Kristo. Hindi natin kailangan ang mga Apocrypha para maunawaan ang tipan ng Diyos; sapat na ang Hebrew Canon dahil ito ang tanging kinikilala ng Panginoong Hesus at ng Kanyang mga apostol.

Why this matters: Hindi lang basta nagbigay ng listahan si Melito. Ang kanyang paglalakbay sa "East" (Jerusalem at ang paligid nito) ay patunay na hindi niya inimbento ang canon. Nag-inquire siya sa mga source sa mga lugar kung saan ipinangaral at ginawa ang kasaysayan ng Bibliya. Ipinapakita nito na ang mga unang Kristiyano ay may mataas na paggalang sa orihinal na Jewish scripture, at hindi sila basta-basta nagdaragdag ng mga aklat sa kanilang sariling "Bible."

Sources:

Primary Source: Eusebius, Ecclesiastical History, 4.26.13–14. (Sa kahit anong standard translation gaya ng Loeb Classical Library o Nicene and Post-Nicene Fathers).

Secondary Source (Scholarly Analysis):

Author: Lee Martin McDonald

Book: The Formation of the Biblical Canon: Volume 1: The Old Testament: Its Authority and Canonicity (2017).

Context: Sa pp. 78–82, detalyadong tinalakay ni McDonald kung paano ang "accuracy" na hinanap ni Melito sa kanyang paglalakbay sa "East" (Palestine) ay nagpapatunay na ang mga unang Kristiyano ay nakadepende sa Jewish Hebrew canon, hindi sa mga Apocryphal additions. Dito rin binigyang-diin na si Melito ang pinakaunang Kristiyano na nag-iwan ng listahan ng mga aklat na "Old Testament."