"Paano Naisulat ni Moises ang Kamatayan ni Jesus Bago Pa Ito Mangyari?"

Sa Gawa 26:22-23, idineklara ni apostol Pablo na wala siyang ibang itinuturo kundi ang mga ipinahayag ng "mga propeta at ni Moises" na mangyayari, na ang Mesiyas ay magdurusa, mamamatay, at muling mabubuhay.

"But God has helped me to this very day; so I stand here and testify to small and great alike. I am saying nothing beyond what the prophets and Moses said would happen, that the Messiah would suffer and, as the first to rise from the dead, would bring the message of light to his own people and to the Gentiles." Acts 26:22-23(NIV)

Kapag sinabing "sinabi ni Moises," tinutukoy ng mga Judio at ng mga apostol ang Torah o ang unang limang aklat ng Lumang Tipan (Genesis, Exodus, Leviticus, Numbers, at Deuteronomy) na iniuugnay sa panulat ni Moises.

Hindi direktang isinulat ni Moises ang tahasang pangungusap na "Ang Mesiyas ay magdurusa at mamamatay." Sa halip, itinuro ito ni Moises sa pamamagitan ng mga propesiya, tipolohiya (typology), at mga anino (shadows) ng Lumang Tipan na nakaturo sa katuparan ng Bagong Tipan kay Kristo.

Narito ang mga pangunahing bahagi sa mga aklat ni Moises na tumutukoy sa pagdurusa at kamatayan ng Mesiyas:

• Ang Unang Ebanghelyo (Genesis 3:15): "And I will put enmity between you and the woman, and between your offspring and hers; he will crush your head, and you will strike his heel.” Genesis 3:15(NIV)
  
  Matapos magkasala sina Adan at Eba, ipinangako ng Diyos na ang "binhi ng babae" (ang Mesiyas) ay dudurog sa ulo ng ahas (Satanas). Ngunit sa prosesong ito, tutuklawin ng ahas ang sakong ng binhi. Ang "pagtuklaw sa sakong" ay isang malinaw na propesiya tungkol sa matinding pagdurusa at kamatayan ni Kristo sa krus upang talunin ang kaaway.
  
  
• Ang Kordero ng Paskuwa (Exodus 12): Itinuro ni Moises sa mga Israelita na magkatay ng walang kapintasang tupa at ipahid ang dugo nito sa kanilang mga pintuan upang maligtas sila sa kamatayan. Ito ay anino ng Mesiyas na kailangang dumanas ng kamatayan at magbuhos ng dugo bilang "Kordero ng Diyos" upang iligtas ang Kanyang bayan.
  
  "This is how you are to eat it: with your cloak tucked into your belt, your sandals on your feet and your staff in your hand. Eat it in haste; it is the LORD’s Passover. “On that same night I will pass through Egypt and strike down every firstborn of both people and animals, and I will bring judgment on all the gods of Egypt. I am the LORD. The blood will be a sign for you on the houses where you are, and when I see the blood, I will pass over you. No destructive plague will touch you when I strike Egypt." Exodus 12:11-13(NIV)
  
  "The next day John saw Jesus coming toward him and said, “Look, the Lamb of God, who takes away the sin of the world!" John 1:29(NIV)

• Ang Sistema ng Sakripisyo at Araw ng Pagtubos (Leviticus 16): Ang buong sistema ng pag-aalay ng dugo na itinatag ni Moises, partikular ang Day of Atonement, ay nagpapakita na ang kapatawaran ng kasalanan ay nangangailangan ng buhay ng isang inosenteng kapalit. Ang walang katapusang pag-aalay ng mga hayop na ito ay nagtuturo sa pangangailangan ng isang perpekto at huling Sakripisyo na magdurusa para sa kasalanan ng tao.
  
  "In the same way, he sprinkled with the blood both the tabernacle and everything used in its ceremonies. In fact, the law requires that nearly everything be cleansed with blood, and without the shedding of blood there is no forgiveness." Hebrews 9:21-22(NIV)
  
  "But when Christ came as high priest of the good things that are now already here, he went through the greater and more perfect tabernacle that is not made with human hands, that is to say, is not a part of this creation. He did not enter by means of the blood of goats and calves; but he entered the Most Holy Place once for all by his own blood, thus obtaining eternal redemption." Hebrews 9:11-12(NIV)

• Ang Tansong Ahas sa Ilang (Bilang 21:8-9): "The LORD said to Moses, “Make a snake and put it up on a pole; anyone who is bitten can look at it and live.” So Moses made a bronze snake and put it up on a pole. Then when anyone was bitten by a snake and looked at the bronze snake, they lived." Numbers 21:8-9(NIV)
  
  Nang kagatin ng mga makamandag na ahas ang mga Israelita, inutos ng Diyos kay Moises na gumawa ng tansong ahas at itaas ito sa isang poste. Ang sinumang tumingin dito ay mabubuhay. Ginamit mismo ni Jesus ang paglalarawang ito sa Juan 3:14, na nagsasabing kung paanong itinaas ni Moises ang ahas, kinakailangan ding itaas (ipako sa krus) ang Anak ng Tao.
  
  "Just as Moses lifted up the snake in the wilderness, so the Son of Man must be lifted up." John 3:14(NIV)

• Ang Pag-aalay kay Isaac (Genesis 22): Iniutos ng Diyos kay Abraham na ialay ang kanyang kaisa-isang anak na si Isaac. Kahit na nagbigay ang Diyos ng kapalit na tupa sa huling sandali, ang buong pangyayari ay isang malinaw na larawan na mismong ang Diyos Ama ang mag-aalay at papayag na mamatay ang Kanyang kaisa-isang Anak.
  
  "Then God said, “Take your son, your only son, whom you love, Isaac, and go to the region of Moriah. Sacrifice him there as a burnt offering on a mountain I will show you.” Genesis 22:2(NIV)
  
  "Abraham answered, “God himself will provide the lamb for the burnt offering, my son.” And the two of them went on together." Abraham looked up and there in a thicket he saw a ram caught by its horns. He went over and took the ram and sacrificed it as a burnt offering instead of his son." Genesis 22:8, 13(NIV)
  

  The Quranic Parallel: Surah As-Saffat (37:104-107)

  "We called out to him 'O Abraham! Thou hast already fulfilled the vision!' - thus indeed do We reward those who do right. For this was obviously a trial— And We ransomed him with a momentous sacrifice:" (Quran 37:104-107, Yusuf Ali Translation)

  Parehong na-highlight sa biblical at Quranic accounts ang matinding obedience ni Abraham at ang merciful provision ng Diyos na magbigay ng substitute o pantubos sa pinakahuling sandali. Sa parehong tradition, ang act of sacrifice ay in-intercept ng divine intervention, na nagpapatunay na ang Diyos talaga ang nagpo-provide ng ultimate ransom.
  
  Pero may key distinction kung paano tinitingnan ng dalawang faith ang implications ng event na ito. Sa Genesis account, explicitly na pinangalanan ang anak bilang si Isaac. At tulad ng nakikita natin sa New Testament, itong "substitute ram" ay nagsisilbing isang profound na prophetic shadow (typology) na sa huli, ang Diyos Ama mismo ang mag-o-offer sa Kanyang kaisa-isang Anak, si Jesus Christ, bilang final sacrifice para sa ating kasalanan.
  
  Sa Islamic tradition naman, kahit hindi explicitly pinangalanan ng Quran ang anak sa specific passage na ito, most Islamic scholars identify him as Ishmael (Ismail). Ang pag-provide ng "momentous sacrifice" ay tinitingnan primarily bilang ultimate test ng submission sa will ng Diyos, isang event na kino-commemorate ng mga Muslims worldwide taun-taon tuwing festival ng Eid al-Adha.

Ang Papel ng mga Propeta

Pagkatapos tukuyin si Moises, idinagdag ni Pablo ang "at ang mga Propeta" dahil ang mas tahasang paglalarawan tungkol sa paghihirap ng Mesiyas ay mababasa sa kanilang mga isinulat:

• Isaias 53: Ang Suffering Servant na sasaktan at papatayin para sa ating mga kasalanan.
  
  "Surely he took up our pain and bore our suffering, yet we considered him punished by God, stricken by him, and afflicted. But he was pierced for our transgressions, he was crushed for our iniquities; the punishment that brought us peace was on him, and by his wounds we are healed." Isaiah 53:4-5(NIV)
  
  Ipinapakita rito nang malinaw na ang Kanyang matinding pagdurusa ang pagkapako at pagkasugat, ay hindi dahil sa Kanyang sariling kasalanan, kundi para bayaran ang ating mga kasalanan (transgressions and iniquities).
  
  
• Awit 22: Ang detalyadong paglalarawan ng isang ipinapakong Mesiyas.
  
  "Dogs surround me, a pack of villains encircles me; they pierce my hands and my feet. All my bones are on display; people stare and gloat over me." Psalms 22:16-17(NIV)
  
  Isa ito sa pinakamalinaw at pinakadirektang propesiya sa buong Lumang Tipan. Ang "piercing of hands and feet" ay tumutukoy mismo sa pagtusok ng mga pako kay Jesus sa krus.
  
  "They divide my clothes among them and cast lots for my garment." Psalms 22:18(NIV)
  
  Literal na natupad ang detalyeng ito nang paghatian ng mga sundalong Romano ang mga damit ni Jesus at magpalabunutan (cast lots) kung kanino mapupunta ang Kanyang kasuotan (Juan 19:23-24).
  

• Daniel 9:26: Ang propesiya na "ang Pinahiran ay papatayin."
  
  
  "After the sixty-two ‘sevens,’ the Anointed One will be put to death and will have nothing. The people of the ruler who will come will destroy the city and the sanctuary. The end will come like a flood: War will continue until the end, and desolations have been decreed." Daniel 9:26(NIV)
  
  Malinaw na inihayag dito ni Daniel na ang "Anointed One" o ang Mesiyas ay hindi magkakaroon ng mahaba at komportableng buhay sa lupa, kundi Siya ay papatayin ("put to death"). Ang mas nakakamangha rito ay ang timeline na ibinigay: ang Mesiyas ay papatayin bago wasakin ng isang namumunong imperyo ang siyudad at ang santuwaryo (templo). Eksaktong natupad ang timeline na ito, ipinako si Jesus sa krus ilang dekada bago tuluyang wasakin ng mga Romano ang Jerusalem at ang templo nito noong 70 AD.
  
  
• Zacarias 12:10: "Kanilang pagmamasdan ang kanilang inulos."

“And I will pour out on the house of David and the inhabitants of Jerusalem a spirit of grace and supplication. They will look on me, the one they have pierced, and they will mourn for him as one mourns for an only child, and grieve bitterly for him as one grieves for a firstborn son." Zechariah 12:10(NIV)

Nakakamangha ang propesiyang ito dahil mismong ang Diyos ang nagsasalita, pero sinasabi Niyang Siya ay "inulos" o tinusok ("the one they have pierced"). Literal na natupad ito nang tusukin ng sibat ng isang sundalong Romano ang tagiliran ni Jesus habang nakapako sa krus upang siguraduhing patay na Siya (Juan 19:34, 37). Ipinapakita rin dito ang dakilang biyaya ng Diyos, darating ang araw na magsisisi at tatangis ang mga tao kapag nakilala nila nang lubusan kung sino talaga ang kanilang ipinapako

• Matthew 12:40: Jesus himself pointed to Jonah’s story as a picture of his resurrection.
  
  "For as Jonah was three days and three nights in the belly of a huge fish, so the Son of Man will be three days and three nights in the heart of the earth."Matthew 12:40(NIV)

Ginamit mismo ni Jesus ang kwento ni Jonas mula sa Lumang Tipan hindi lang bilang isang historical na kwento, kundi bilang isang malinaw na "type" o anino ng Kanyang sariling kamatayan at muling pagkabuhay. Kung paanong nanatili si Jonas sa tiyan ng malaking isda ng tatlong araw at tatlong gabi bago "iniluwa" nang buhay, gayundin ang Anak ng Tao (Jesus) ay mananatili sa ilalim ng lupa (libingan) at muling mabubuhay sa ikatlong araw. Ipinapakita nito na maging ang mga karanasan ng mga naunang propeta ay idinisenyo ng Diyos para ituro tayo sa ultimate redemptive work ni Kristo.

 

Conclusion:

Nang tumayo si Pablo sa harap ni Haring Agripa, naunawaan niya ang mga isinulat ni Moises hindi lamang bilang mga batas o kwentong pangkasaysayan, kundi bilang mga teolohikal na pundasyon na tumutukoy kay Jesus. Katulad din ito ng ginawa mismo ni Jesus sa Lucas 24:27 nang Siya ay muling mabuhay: "At simula kay Moises at sa lahat ng mga Propeta, ipinaliwanag niya sa kanila ang mga sinasabi sa buong Kasulatan tungkol sa kanyang sarili."

APOLOGETICS BIBLE STUDY Q&A

Join the Conversation! 

Looking for a place to ask tough questions, share insights, and learn more about apologetics and the Bible?

Come be part of the Apologetics Bible Study Q&A Forum on Facebook!

✅ Like the group to stay updated

✅ Share it with friends who love digging deeper into faith

✅ Jump in the comments and have real conversations with fellow members

This is your space to explore, discuss, and ask more questions in a relaxed, open environment. Everyone’s welcome to join the dialogue!

🔗 Apologetics Bible Study Q&A Forum